نقد و بررسی فیلم Interstellar (میان‌ستاره‌ای) | وقتی عشق از زمان و فضا رد می‌شه

خب رفقا، بریم سراغ یکی از اون فیلم‌هایی که هر چند سال یه بار دوباره می‌بینیمش و باز هم آخرش با یه بغض گنده توی گلو از جامون بلند می‌شیم: فیلم Interstellar یا همون میان‌ستاره‌ای خودمون. فیلمی که کریستوفر نولان سال 2014 ساخت و با خودش گفت «حالا که قراره درباره‌ی فضا فیلم بسازم، چرا یه کم هم دل مردم رو نلرزونم؟»

اگه فکر می‌کنی میان‌ستاره‌ای فقط یه فیلم علمی‌تخیلی پر از فرمول و سیاه‌چاله‌ست، سخت در اشتباهی. این فیلم قبل از هر چیزی قصه‌ی یه پدر و دختره. فضا و کرم‌چاله و نسبیت بهونه‌ست؛ حرف اصلی اینه که آدم‌ها برای کسی که دوستش دارن تا کجا حاضرن برن. حتی اگه اون «کجا» اون سر کهکشان باشه.

توی این نقد و بررسی فیلم Interstellar خیلی خودمونی قراره ببینیم چی این فیلم رو انقدر ماندگار کرده، کجاهاش می‌لنگه و آخرش ارزش دیدن (یا دوباره دیدن) داره یا نه. نگران نباش، تا جایی که بشه داستان رو لو نمی‌دم.

داستان فیلم میان‌ستاره‌ای؛ وقتی زمین دیگه جای زندگی نیست

آینده‌ی نه‌چندان دوره و زمین حالش اصلاً خوب نیست. طوفان‌های گرد و خاک امون آدم‌ها رو بریده، محصولات یکی یکی از بین می‌رن و بشر عملاً داره آروم آروم خفه می‌شه. وسط این وضعیت، کوپر (با بازی متیو مک‌کانهی) رو داریم؛ یه خلبان سابق ناسا که حالا مجبوره کشاورزی کنه و با دو تا بچه‌ش، مخصوصاً دختر باهوش و یک‌دنده‌ش مورف، زندگی می‌کنه.

یه سری اتفاق عجیب توی اتاق مورف باعث می‌شه کوپر سر از یه پایگاه مخفی ناسا دربیاره. اونجا می‌فهمه یه مأموریت در کاره: رد شدن از یه کرم‌چاله نزدیک زحل و پیدا کردن یه سیاره‌ی جدید برای نجات آدم‌ها. مشکل فقط یه چیزه؛ اگه کوپر بره، شاید هیچ‌وقت برنگرده. یا بدتر، وقتی برگرده که دخترش دیگه بچه نیست.

از اینجا به بعد فیلم یه بازی بی‌رحمانه با زمان راه می‌ندازه. هر ساعتی که روی یه سیاره می‌گذره، می‌تونه برای اونایی که روی زمین منتظرن سال‌ها طول بکشه. و این همون جاییه که میان‌ستاره‌ای از یه فیلم فضایی معمولی جدا می‌شه.

کارگردانی نولان؛ جاه‌طلب، بزرگ و این بار احساسی

نولان رو همه با فیلم‌های پیچیده و ذهن‌درگیرکن می‌شناسیم. تلقین، ممنتو، شوالیه تاریکی… ولی میان‌ستاره‌ای احتمالاً احساسی‌ترین فیلمشه. نولان این بار فقط نمی‌خواد مغزت رو قلقلک بده، می‌خواد دلت رو هم بلرزونه. و راستش رو بخوای، موفق هم می‌شه.

یه نکته‌ی جذاب درباره‌ی کارگردانی اینه که نولان تا جایی که تونسته از جلوه‌های عملی استفاده کرده. مزرعه‌ی ذرت رو واقعاً کاشتن، سفینه‌ها ماکت‌های واقعی بودن و خیلی از صحنه‌های فضا به جای پرده‌ی سبز با پروژکشن پشت پنجره فیلمبرداری شده. نتیجه؟ همه چیز ملموس و واقعی به نظر می‌رسه. حس می‌کنی واقعاً توی اون سفینه‌ی تنگ و لرزون نشستی.

بازیگری؛ مک‌کانهی در اوج

متیو مک‌کانهی توی نقش کوپر واقعاً می‌درخشه. یه سکانس توی فیلم هست (همونی که کوپر پیام‌های ویدیویی چند سال گذشته رو یکجا می‌بینه) که اگه کسی بگه اشکش درنیومده، قطعاً دروغ می‌گه. مک‌کانهی بدون یه کلمه حرف اضافه، فقط با صورتش، کل درد یه پدر رو منتقل می‌کنه.

جسیکا چستین در نقش مورف بزرگسال هم حسابی خوب ظاهر شده و خشم و دلتنگی دختری که حس می‌کنه پدرش ولش کرده رو باورپذیر بازی می‌کنه. مکنزی فوی هم توی نقش مورف کوچیک یکی از بهترین بازی‌های کودک دهه‌ی اخیر رو ارائه داده. آن هاتاوی و مایکل کین هم کارشون رو درست انجام دادن، هرچند شخصیت‌هاشون به اندازه‌ی کوپر و مورف عمیق نیست.

موسیقی هانس زیمر؛ اون ارگی که هنوز توی گوشمونه

اگه یه چیز باشه که میان‌ستاره‌ای رو از یه فیلم خوب به یه تجربه‌ی فراموش‌نشدنی تبدیل کرده، موسیقی هانس زیمره. زیمر به جای طبل‌ها و سازهای حماسی همیشگی، رفته سراغ ارگ کلیسا. نتیجه یه موسیقی‌ایه که هم عظمت فضا رو نشون می‌ده، هم یه جور حس معنوی و تنهایی داره.

قطعه‌ی معروف No Time for Caution توی سکانس پهلوگیری، یکی از پرتنش‌ترین لحظه‌های سینمای علمی‌تخیلیه. قلبت همراه با اون ارگ تند و تندتر می‌زنه.

جلوه‌های ویژه و علم پشت فیلم

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های فیلم، سیاه‌چاله‌ی گارگانتواست. تیم جلوه‌های ویژه با کمک فیزیکدان معروف، کیپ تورن، معادلات واقعی رو وارد نرم‌افزار کردن تا ببینن یه سیاه‌چاله واقعاً چه شکلیه. نتیجه انقدر دقیق بود که بعدش ازش مقاله‌ی علمی هم درومد!

البته فیلم همه جا هم به علم وفادار نمی‌مونه و یه جاهایی، مخصوصاً نزدیکای پایان، حسابی وارد قلمروی تخیل می‌شه. ولی خب، علمی‌تخیلیه دیگه؛ قرار نیست کلاس فیزیک باشه.

نقاط ضعف میان‌ستاره‌ای

بیایم صادق باشیم؛ فیلم بی‌نقص هم نیست. بعضی دیالوگ‌ها، مخصوصاً اون مونولوگ معروف آن هاتاوی درباره‌ی عشق، یه کم زیادی شعاری و مستقیم از آب دراومدن. بعضی‌ها هم حس می‌کنن پایان فیلم یه کم زیادی خوش‌بینانه و جمع‌وجوره.

صداگذاری هم یه جاهایی واقعاً اذیت می‌کنه. موسیقی و صدای محیط انقدر بلنده که دیالوگ‌ها گم می‌شن و مجبوری زیرنویس رو جدی بگیری. و خب، فیلم نزدیک سه ساعته؛ اگه حوصله‌ی فیلم‌های طولانی و آروم رو نداری، شاید وسطش یه کم خسته بشی.

جمع‌بندی نقد فیلم Interstellar؛ ارزش دیدن داره؟

خیلی خلاصه بگم: آره، صد در صد. میان‌ستاره‌ای از اون فیلم‌هاییه که روی پرده‌ی بزرگ ساخته شده و حتی بعد از این همه سال، هنوز حس و حال تازه‌ای داره. شاید دیالوگ‌هاش همیشه بی‌نقص نباشه و شاید یه جاهایی علمش بلنگه، ولی اون حس دلتنگی، اون تیک‌تاک ساعت و اون نگاه کوپر به صفحه‌ی مانیتور، چیزی نیست که به این راحتی فراموش کنی.

اگه هنوز ندیدیش، یه شب آروم، یه صفحه‌ی بزرگ، صدای بلند و یه بسته دستمال کاغذی آماده کن. اگه هم قبلاً دیدی، احتمالاً الان دلت می‌خواد دوباره ببینی. ما هم همینطور! نظر تو چیه؟ پایین همین صفحه برامون بنویس.